četrtek, 12. februar 2015

Henio

Jutro mijają dwa lata od śmierci dziadka, dobra data aby ochronić wspomnienia od zapomnienia lub zagubienia z ntym pendrivem.


HENIO

Za oknem obserwuję ptaki z gracją przelatujące między gałęziami malwy. Nie są to pospolite gołębie, czy wróble domowe, które opatrzyły się na chodnikach. Parka jest widowiskowo opierzona, chyba pierwszy raz zagościła w tych stronach. Samiec ma jaskrawo żółte piórka jak słońce świecące na dziecięcych malunkach. Końce skrzydełek pokrywa krucza czerń. Dzióbek wąski, troszeczkę podłużny. Jego barwy nie mogę ustalić, stanowczo jest za szybki dla moich oczu, a światło, zmieniające kolor listowia, zbyt dla nich przebiegłe. Samiczka zdaje się być bardziej stonowana i powściągliwa, choć też wyróżnia się na tle tutejszych. Delikatnie żółty, kanarkowy odcień przy łepku zsuwając się wpada stopniowo w szarość. Wilgi pojawiły się tak szybko, jak zniknęły. Zostawiając drzewo opustoszałe, jednak nie na długo. Wkrótce przyleciały na posiłek  masywne grzywacze mieniące się ciepłą szarością wpadającą w róż. Grzywacze przed paroma laty  upodobały sobie lipcowe owoce malwy. Obserwowaliśmy je wspólnie z dziadkiem, gdy tylko wpadały do nas na coś przekąsić. Nie wiedzieliśmy, któż za zacz. Doszliśmy jedynie do wniosku, że z pewnością są skoligacone z gołębiami. Teraz już wiem,  grzywacz, po łacinie  columba palumbus. Dźwięczna łacińska nazwa o wiele bardziej mi się podoba, kojarzy mi się z chmurami. Nie wiem, kto im nadał polską. Piórka bowiem mają nienagannie zaczesane, szyje smukłe a łepek malutkie, ani krzty szaleństwa w uczesaniu.

Kiedyś dosyć często jeździłam na Podlasie, skąd pochodził dziadek. Dziadek wyrósł z tamtej ziemi, na chlebie z utraconych pól. Ta ziemia w niego wrosła, przez całe życie przepływała przez żyły i tętnice.  Mimo wczesnej przeprowadzki do Radzynia, a potem Warszawy, mimo pracy w handlu zagranicznym i spędzeniu wielu lat na placówkach, pozostał wierny jej wartością i ludziom tam mieszkających. Pod nieobecność babci spędzał długie godziny wisząc na telefonu, obdzwaniając krewnych w Radzyniu i Płudach, z pytaniami o zdrowie, o pracę i jak się sprawy mają tak ogólnie. Często zdarzały się potem kłótnie o rachunki.

Wiele wakacji spałam na Podlasiu, dokąd dojeżdżaliśmy po dziurawych drogach  najpierw zielonym, a następnie wiśniowym czikłeczento. Wspomnienia łąk, krów i pól powoli zanikają. Skakanie po stogach sianach na otwartej przestrzeni i stodołach. Wspinanie się po drzewach  w sadach. Świnie w chlewie i magazyn z niebezpiecznym sprzętem rolniczym, do którego nie wolno nam było z kuzynami wchodzić. Nie tyle odstraszał nas zakaz co chroniący wejścia nieprzejednany burek z przyklapniętym uchem. Cerber ujadał, gdy tylko ktoś się próbował zbliżyć. Kiełbasa na nic się zdawała. Nie było innych możliwości zakraść się do środka, aby przyjrzeć się z bliska ostrym jak bagnety ostrzom kosiarek. W Płudach zresztą zdobyłam na własnej skórze dowiedziałam się, jakie są skutki nie słuchania się starszych. Przy sprowadzaniu krów z pastwiska do obory wujek zabronił zbliżania się do zwierząt. Następne dwa tygodnie spędziłam z Babcią u cioci Alinki w Radzyniu. Róg krowy rozciął mi kawałek policzka. Na szczęście po incydencie rana zagoiła się szybko i nie został po niej nawet ślad.

Dom rodzinny dziadka stoi po dziś dzień. Nie duża jedno piętrowa chałupa z zewnątrz podbielana. Do środka wchodzi się przez wiatrołap, od dekad jednego z ulubionych miejsc bezimiennych dachowców myszołapy, do zawsze chłodnej sieni. Na jej środku leży dywan przykrywający właz do piwnico-spichlerza, wypełnionego kulinarnymi skarbami i kolorowymi nalewkami. Na dywanie niegdyś przeplatały się różnokolorowe paseczki, tworzą piękną rustykalną całość. Dzisiaj dywan zmienił barwę na brzoskwiniowy. Przybyły też geometryczne wzory głównie romby i trójkąty. Izbę z lewej strony zajmowała Babcia Staruszka. Macocha dziadka. Odkąd tam przyjeżdżałam Babcia Staruszka nigdy nie opuszczała tego pokoju pachnącego specyficzną wonią kurzu, lata i starości. Podczas każdego przyjazdu do Płudów wraz z bratem ciotecznym zawsze składaliśmy jej wizyty. Rytualnie przeglądaliśmy obrazki ze starych elementarzy i książeczki dla dzieci, z czasem czytaliśmy, aby w końcu recytować ukradkiem podgryzając herbatę granulowaną, która poza tym domem miała zupełnie inny smak. Przy wyjściu z pokoju krzyż, nad łóżkiem Matka Boska Zielna. Pierwszy raz widziałam Babcię Staruszkę poza swoją izbą w dniu jej pogrzebu. Leżało na materacu w izbie obok. W trzech rogach materaca ustawione były wysokie gromnice palące się przez cały weekend, oświetlające nocą twarze czuwających odmawiających zdrowaśki i różaniec nad zmarłą. W czasie mszy żałobnej odprawianej w izbie, płaczki odśpiewywały dawne pieśni, o czarnych przyjaciołach, które pochłoną ją do ziemi. Babcia leżała w bezruchu, zdawała się być całkowicie pogodzona, z tym co się stanie. Z ziemią i robalami. Po domowym nabożeństwie pożegnalnym żałobnicy ruszyli autami do Radzynia, gdzie odbył się pogrzeb i pochowano Babcię Staruszkę. Nie było konduktu prowadzącego pieszo przez wieś, jak przed trzydziestu laty, gdy grzebano pradziadka Aleksandra.

Dziadek szanował Babcię Staruszkę. Wydaję mi się, że to ona wpoiła w niego szacunek do kobiet. Był prawdziwym dżentelmenem i choć nie można było go nazwać pantoflarzem, to w większości decyzji zdawał się na babcię, która jak przystało na damę dyplomatycznie nigdy nie przyznała tego otwarcie.

Matka dziadka zmarła przy połogu, kiedy miał parę lat. Dziecka nie dało się uratować. Pradziadka nie pamiętam, nie znam go też dobrze z rodzinnych opowieści. Wujek trochę opowiadał mi o przyjeżdżał do Płudów jako dzieciak i pradziadek Aleksander gospodarzył w Płudach. Do wsi dopiero zaczynał się przybliżać pomysł elektryfikacji, nikt nawet nie śmiał myśleć o kablach telefonicznych. Leszek opowiadał o zamachu nafty mieszających się z  wonią płonących ciem zwabionych światłem. W oborze oprócz krów znalazło się trochę miejsca dla gniadego konia.

Niewiele zostało z tamtej wsi. Podbielana chałupa - skansen, a przed nią w przydomowym ogródku   niezmiennie królują gryki, słoneczniki i malwy górujące nad ogórkami, pomidorami oraz dyniami.  To  Mieszkańcy przenieśli się do trzypiętrowej willi. Pole zostało częściowo zalesione, częściowo obsiane trawą. Ze zwierząt ostały się jedynie kury. Przybył piesek biały terrierek.

Dziadek zmarł ponad rok temu. Po trzech, a może i więcej ciężkich latach umierania. W lutym. Dzień przed walentynkami. Dobrze pamiętam, bo na środę 14 kupiłam bilet lotniczy. Miałyśmy lecieć z Agą, moją przyszłą współlokatorką do Brukseli, a stamtąd na Erasmusa do Lublany. Dziadek dostał wylewu w nocy z czwartku na piątek. Został cały sparaliżowany. Po porannym egzaminie ruszyłam do szpitala, gdzie czuwała już cała rodzina. Nie mogłam długo wytrzymać na sali, choć ostatnie trzy lata, długie szpitalne korytarze i kolejki stopniowo nas przygotowywały do tego momentu. . Dziadek umarł we wtorek. Lekarze powiedzieli, że nie było w nim żadnej zdrowej cząsteczki.


Dziadkowie ustalili pragmatycznie, że chcą leżeć w jednym grobie obok brata babci i jego kolegi, którzy zginęli w czasie wojny bawiąc się w lesie w podwarszawskiej Starej Miłośnie od wybuchu niewypału. Choć jestem ateistką, to i tak wydaje mi się, że jego duch krąży gdzieś po złocistych podlaskich usianych polach, których już nie ma. Towarzyszy mu wiatr, popędzający chmury w intensywnym kolorze granatu na burzowym niebie.

Ni komentarjev:

Objavite komentar